Kanał Bydgoski - opowieść rymowana

Kanał Bydgoski doczekał się wiele opracowań, zarówno niemieckich jak i polskich. Także dużo informacji na ten temat można znaleźć w Wikipedii.

W wielkim skrócie popularyzuję ten unikatowy zabytek w formie rymowanej.  

W czasie rządów króla Stasia Polacy przygotowywali

plan kanału bydgoskiego, lecz go nie zrealizowali,

bo nastąpił rozbiór Polski. Niemcy pomysł ten przejęli

i po roku od zaboru wnet budowę tę zaczęli.

Lubostroń Płaskorz.w sali rotudnowej. Marianna Skórzewska przedst. Fryderykowi Wiel. plany budowy Kanału Bydgoskiego.

Szybko kanał zbudowali, ze śluzami i mostami.

Połączono Odrę z Wisłą zgodnie z polskimi planami.

Popłynęły barki, tratwy. Na nich szypry i flisacy.

Wieźli zboże, skóry, drewno. Wzrosła Bydgoszcz z tej ich pracy.

Krótko potem nad kanałem piękne planty utworzono

i nad brzegiem liczne krzewy oraz drzewa posadzono. 

Wnet kawiarnie tu powstały z ogrodami muzycznymi –

„U Wilkego” czy „Kwiatowa”, z lampionami ozdobnymi.

W okresie międzywojennym tę tradycję podtrzymano.

Dzięki Brdzie i kanałowi gospodarkę rozwijano.

Z portu tutaj wypływały barki z towarem wszelakim –

węglem, wapnem, kamieniami - na bydgoskie wodne szlaki. 

Przez Okole oraz Miedzyń, stąd na Prądy do Noteci,

dalej Wartą aż do Odry – wiedzą o tym nawet dzieci.

Po drugiej wojnie światowej bydgoska żegluga trwała,

i do teraz, mimo zmian, jak działała tak wciąż działa.

Dzisiaj kanał już nie pełni dawnych funkcji, ale za to

jest zabytkiem i atrakcją dla turystów w każde lato. 

Wozi ludzi tramwaj wodny od spichlerzy aż do „Gwiazdy”.

O tym jak tu żeglowano może się dowiedzieć każdy.

W czasie drogi fale, śluzy cicho szemrzą o historii.

Wspominają dni świetności, gospodarczej dawnej glorii.

Na Okolu jest muzeum. Tu się dowiesz o kanale,

poznasz jego dawne dzieje, kiedy istniał w pełnej chwale.

Napisała Eulalia Bydgoszczy

Zamek w Bydgoszczy - opowieść rymowana

   O zamku bydgoskim można znaleźć wiadomości w starych i nowych przewodnikach po Bydgoszczy, w Kalendarzu Bydgoskim czy w Wikipedii. 

   Ja przedstawiam  tu opowieść w formie rymowanej z nadzieją, że dzieci i młodzież łatwiej przyswoją sobie podstawowe wiadomości o tej ważnej w dziejach Bydgoszczy budowli.   

Bydgoszcz miała kiedyś zamek

murowany i obronny,

a na zamku pan starosta

ważne swe sprawował rządy.

Zamek bydgoski na makiecie dawnej Bydgoszczy

Król Kazimierz to rozkazał,

aby twierdzę zbudowano.

Budowa w średniowieczu. Zamek bydgoski zaczęto budować ok. 1343 r.

Miała bronić polskich granic.

Trudu tu nie żałowano. 

Makieta dawnej Bydgoszczy - zamek bydgoski jest w środkowej części  lewej strony zdjęcia

Zamek swoje baszty prężył

na wzgórzu, poza murami.

Otoczony wodą z fosy.

lśnił z dala umocnieniami.

Różni bardzo ważni goście

często tutaj przyjeżdżali -

monarchowie i książęta.

Kronikarze zapisali, 

że Kazimierz zwany Wielkim

nieraz zamek wizytował.

Jako fundatora miasta

lud z radością go przyjmował.

I Jadwiga, wnuczka Piastów

także zamek odwiedziła.

Wkrótce potem karmelitów

do Bydgoszczy sprowadziła.

Był tu też Kazimierz Słupski,

Jagiełło i Jagiellończyk,

i Jan Olbracht, Zygmunt Stary

na tym lista się nie kończy.

Także król Stefan Batory

zimą z Torunia  przyjechał.

Troski mieszczanom bydgoskim

okazywać nie zaniechał.

Po nim władcy z rodu Wazów

w naszym mieście przebywali

i w komnatach ze swą świtą

po królewsku ucztowali.

Wkrótce potem „potop szwedzki”

zalał Bydgoszcz aż po brzegi

i na zamku wrogi żołdak

miał swój wikt oraz noclegi.

Trwały bitwy, pertraktacje.

Szwedzi długo się bronili.

W końcu walkę tę przegrali,

ale zamek nasz zniszczyli.

Zamek Bydgoski - ruiny ok. 1895 r.

Legły w gruzach dumne baszty,

już nie lśniły umocnienia

i powoli dzielna twierdza

wpadła w mroki zapomnienia.

Nie umarła jednak pamięć

o Bydgoszczy dziejach dawnych.

Wciąż wskrzeszamy ją na nowo,

także o budowlach sławnych.

Zamek bydgoski - makieta w pobliżu miejsca, gdzie stał zamek

Jest nad Brdą makieta zamku. 

Znów lśnią mury, umocnienia,

aby o historii miasta

uczyć nowe pokolenia. 

Napisała Eulalia Ryszkowska

Biblioteka Bernardynów w Bydgoszczy - opowieść rymowana

  O bibliotece Bernardynów bydgoskich  można znaleźć wiadomości w Wikipedii i w wielu innych źródłach. Moja rymowanka ma na charakter popularyzatorski i skierowana jest głównie dla dzieci i młodzieży. Użyłam tu kilka trudnych dla nich wyrazów, które postaram się objaśnić:

libraria - za języka łacińskiego [librarium], w języku staropolskim nazywano tak bibliotekę. 

infirmarz -  brat zakonny, który opiekował się chorymi [zob. hasło w wikipedii]

Haller Jan - drukarz polski [zob. wikipedia]

Ungler Florian - drukarz polski [zob. wikipedia]

Wietor Hieronim - drukarz polski [zob. wikipedia]

 pro publico bono - dla dobra publicznego, dla dobra ogółu.

Makieta dawnej Bydgoszczy - prawa strona na dole -  zabudowania klasztoru bernardynów bydgoskich

 Gdy zmierzchało Średniowiecze,

tuż za Bydgoszczy  murami

osiadł zakon franciszkanów

zwanych też Bernardynami.

Jeden cztery osiemdziesiąt -

wprost z Krakowa tutaj przyszli,

aby zasiać wnet zarzewie

naukowej swojej myśli.

I zaczęli swą działalność

bracia mniejsi  – zacni mnisi,

służąc Bogu oraz ludziom

pracowici, mądrzy, cisi.

Pierwsze książki już nabyli

w krótkim czasie po przybyciu.

Pomagały im w kazaniach

oraz zwykłym, ziemskim życiu.

Najstarsza zachowana nota proweniencyjna - 1482 r.

Libraria się wzbogacała

poprzez wieki w różny sposób.

Były książki kupowane

lub też dary wielu osób.

Jan ze Stobnicy - Parvulus philosophiae naturalis... / Kraków, Florian Ungler 1513 r.

Królowała filozofia.

Razem z nią też teologia.

Było prawo i historia,

kwitła także filologia,

szczególnie w szesnastym wieku,

o czym świadczy postać mnicha

Bartłomieja z Bydgoszczy –

twórcy  świetnego słownika.

Rękopis Bartłomieja z Bydgoszczy

Można znaleźć też tu księgi

z geografii, astronomii,

o górnictwie i hutnictwie.

Dalej niech kto chce to wspomni,

że medyczne dzieła także

mieli bracia infirmarze

Były też encyklopedie,

może dane kiedyś w darze?

Marcin z Urzędowa - O przyrodzeniu ziół rozmaitych...[wydano przed 1500 r.]

Biblioteka Bernardynów

świadczy o historii miasta;

założona – wiek piętnasty.

Z biegiem czasu zbiór narastał,

by dojść liczby dwóch tysięcy

i czterysta na dokładkę.

Jest tu Haller, Ungler, Wietor  –

druki w Polsce bardzo rzadkie.

Po kasacie Bernardynów

bibliotekę wyniesiono

z zabudowań klasztornych.

Na tułaczkę przeznaczono.

I niszczały stare księgi,

gdy na strychu miejsce miały.

Poginęło ich tu wiele,

a niektóre wprost spleśniały.

Jednak część z nich ocalała.

Władze Miejskiej Biblioteki

wnet po wojnie je przejęły.

Konserwator wziął swe leki,

które  książkom pomagają.

Odrobaczał, wzmacniał, czyścił,

by zachować w nich na wieki

skarby ważnej ludzkiej myśli.

I do dziś trwa ta libraria.

Księgi pięknie opatrzono.

Już nie służą tylko mnichom,

Ale „pro publico bono”.

Autorka: Eulalia Ryszkowska