Muzyka - początki

La_leçon_de_musique_(Musée_Cognacq-Jay,_Paris)

   Nie znamy początków muzyki. Możemy tylko tego domyślać.

   Na początku było Słowo – mówi Biblia. Prawdopodobnie muzyka pojawiła się po tym jak człowiek nauczył się mówić. Mowa człowieka miała początkowo postać samych dźwięków, które musiał on wydawać, aby odstraszyć dzikie zwierzęta, pracując w zespole np. podczas polowania czy chcąc zainteresować płeć przeciwną. Kiedy nauczył się mówić, mógł też śpiewać, ponieważ śpiew pod wieloma względami jest jedynie formą przedłużonej mowy. Z upływem czasu co zdolniejsze muzycznie jednostki zaczęły uświadamiać sobie różnice w wysokości, barwie i długości trwania różnych dźwięków. Z czasem stworzono instrumenty muzyczne. Zapewne na powstanie muzyki miało wpływ wiele czynników, a jej rozwój był przede wszystkim zależny od rozwoju umysłowego, intelektualnego i uczuciowego samego człowieka. Dowodem na to jest prześledzenie historii muzyki. 

   Wiadomo, że niektóre instrumenty były znane już w epoce paleolitu – w starszej epoce kamienia. Wydawały one tylko proste dźwięki. Mogły to być muszle morskie, 

Muszla

rogi baranie,

Róg - Adriaen_van_Ostade "A_baker_sounding_his_horn"

piszczałki zrobione z kości zwierząt,

czy bębny zrobione ze skóry naciągniętej na gliniane naczynie.

   Nie ulega wątpliwości, że muzyka odgrywała ważną rolę w życiu człowieka. Powiązana z tekstem, tańcem, towarzyszyła pracy, zabawie, różnego rodzaju obrzędom. Według wierzeń starożytnych Greków Apollo - bóg słońca – sprowadził muzykę na ziemię w orszaku muz, boginek mających czuwać nad przydzielonymi im do opieki rożnymi dziedzinami sztuki. 

Muzy

 

   Od słowa "muza" pochodzi słowo muzyka. O boskim pochodzeniu muzyki mówi wiele mitologii różnych kultur. 

Jubal

   Według przekazów biblijnych wynalazcą muzyki był Jubal, gdyż w Księdze Rodzaju (rozdz. 4, wiersz 21) określony został jako ojciec wszystkich tych, którzy grają na "cytrach i organach". 

Henry_Ryland_-_All_glorie_de_la_musique

     Według rzymskiej mitologii wynalazcą muzyki był Merkury, który ze skorupy wyschniętego żółwia zrobił lirę. 

    W połowie XIX wieku uświadomiono sobie lecznicze oddziaływanie muzyki na ludzki organizm. Z biegiem czasu powstała nowa dziedzina medycyny  –  muzykoterapia. W strukturach niektórych uczelni medycznych powstały katedry muzykoterapii np. w bydgoskim Collegium Medicum działa taka katedra na ul.Świętojańskiej 20. Zob.https://www.cm.umk.pl/wydzialy/wydzial-nauk-o-zdrowiu/jednostki-wydzialowe/katedra-i-zaklad-muzykoterapii.html

MUZYKA  I  CZŁOWIEK

W Niebie muzyka brzmi wszechwładnie, poprzeplatana błogą ciszą.

Kiedyś na ziemię część z niej spłynęła i wtedy człowiek ją usłyszał.

Gaudenzio_Ferrari Koncert aniołów ok. 1535

Dźwięki te wkrótce pięknie rozwinął, stworzył chorały i polifonię.

Wszystko to ujął w nutowy zapis, by grać melodię i harmonię.






 

Boska inspiracja muzyki, Nicolas Regnier, ok. 1640.

 Dobra muzyka to przyjaciółka, która cię nigdy nie zawiedzie.

Ona ochroni, przytuli, pocieszy na tym nie zawsze przyjaznym 

świecie.

J.-A. Ingres, Cherubini i muza poezji lirycznej,  ok. 1842

Wzmaga się pamięć i koncentracja w czasie słuchania dobrej

 muzyki. 

Lepiej mówimy, lepiej myślimy – to trening mózgu daje wyniki.

Jak w falach rzeki albo morza, tak w falach dźwięków zanurz się już,

bo taka kąpiel często pomaga w pokonywaniu życiowych burz.

Do swego rytmu biologicznego trzeba muzykę dopasować.

Kiedy zanurzysz się w toń dźwięków, będzie Ci nawet lżej 

chorować. 

Allegory_of_Music_(Echecs_amoureux) 0k. 1496 r.

 

Gdy w mózgu zabrzmi dźwięków harmonia, to wnet znikają  

 złego cienie

  

co się od dawna w duszy czaiły. Taka muzyka to uzdrowienie.

Muzyka doda ci też energii, kiedy osłabniesz w życiowym pędzie.

Ona pomaga nam w istnieniu, niech więc na zawsze z ludźmi będzie.

                                                                          Autorka: Eulalia Ryszkowska

Dźwięki natury

    Dźwięk to powietrze i ruch. Tak jak rozchodzą się kręgi fal w wodzie, kiedy rzucimy w nią kamień, tak samo powstają w powietrzu fale kiedy wypuścimy z ust powietrze czy klaśniemy w ręce. Wprawiamy wówczas w ruch cząsteczki powietrza. Powstają fale akustyczne niewidzialne dla ludzkich oczu. Falami akustycznymi nazywa się fale, która powodują wrażenie słuchowe jakim jest dźwięk. Im większa jest siła, która wywołuje te fale, tym silniejsze są powstające dźwięki i tym dalej je słyszymy.

    Od urodzenia człowiek otoczony jest dźwiękami. Każde środowisko ma swoje charakterystyczne dźwięki. Słyszymy je w mieście jak i na wsi. Przyroda była w tym pierwsza – szum potoku, świst wiatru, śpiew skowronka, krople deszczu.

    Dźwięki miały i mają bardzo duży wpływ na człowieka – jego rozwój, zdrowie psychiczne i fizyczne.

DŹWIĘKI  PRZYRODY

Co to jest przyrody muzyka?

To granie świerszcza na swych smykach;

to szelest liści i szum fal,

kiedy tak płyną, płyną w dal.

W odgłosach lasu, szumie zbóż,

w dźwiękach owadów jest muzyka

oraz w melodii śpiewnej ptaków

i w delikatnym szmerze strumyka.

To piękno dane nam za darmo;

to dobro podarowane „z góry”

co koi nerwy, pieści uszy.

To są dźwięki Matki Natury.

W POSZUKIWANIU MUZYKI NATURY

Muzyka to są różne nuty

w świecie przyrody rozsypane;

To nocy ciemnej wielka cisza

i ptasie trele tuż nad ranem.

Muzyka mieszka w cząstkach powietrza.

Melodię swoją czarowną gra.

Skup się uważnie, a usłyszysz

jak piękne dźwięki dla ciebie ma.

The_music_of_the_spheres - miniaturaz okresu Renesansu

Może ci zabrzmią sfery niebieskie,

bo ponoć one także grają.

Hans_Memling_-_Angel_Musicians_ ok. 1480 r.

Może usłyszysz śpiewy anielskie

co duszę i ciało uzdrawiają.

Hendrick_van_Balen_-_Minerva_and_the_Nine_Muses

Muzyka to deszcz rzęsisty nut

co dźwięcznie z nieba ludziom spada.

The_Muse_Euterpe_by_Arnold_Böcklin

Muzyka to brzmiąca pięknie harmonia

co niech się w tobie także układa.

                           Eulalia Ryszkowska

Moje niektóre artykuły:

Druki muzyczne wydane do 1945 r. w zbiorach Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy – referat  wygłoszony na sesji naukowej zorganizowanej przez Akademię Muzyczną w Bydgoszczy w 1998 r. i opublikowany w Zeszytach  Naukowych Akademii Muzycznej w Bydgoszczy / nr 11, Bydgoszcz 1998, s. 173-178. 

Zbiory Specjalne w bibliotekach publicznych (Wybrane problemy) – artykuł zamieszczony w czasopiśmie “Bibliotekarz” 4/1999, s. 20. [Artykuł podany w spisie lektur  w “Katalogu kursów w roku akademickim 2006/2007 bibliotekoznawczych studiów podyplomowych Uniwersytetu Jagiellońskiego”; wydanie z 2007 r. s. 37]  

 Geneza i organizacja Capelli Bydgostiensis pro Musica Antiqua w latach 1960-1965 – referat wygłoszony na sesji naukowej zorganizowanej przez Akademię Muzyczną w Bydgoszczy w 2001 r. i opublikowany w Zeszytach Naukowych Akademii Muzycznej w Bydgoszczy / nr 15, Bydgoszcz 2002, s. 199-214  

Muzyka chóralna w zbiorach muzycznych Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy – referat wygłoszony na sesji naukowej zorganizowanej przez Akademię Muzyczną w Bydgoszczy w 1999 r. i opublikowany w Zeszytach Naukowych Akademii Muzycznej w Bydgoszczy / nr 14, Bydgoszcz 2000, s. 278-285

Początki działalności Capelli Bydgostiensis w mediach polskich – referat wygłoszony na sesji naukowej organizowanej przez Akademię Muzyczną w Bydgoszczy w 2003 r., i opublikowany w : “Muzyka i media” z serii “Z badań nad muzyką i życiem muzycznym Pomorza i Kujaw “ nr 7 // Wydaw. Uczelniane Akademii Muzycznej w Bydgoszczy / Bydgoszcz 2003 s. 95-107. [Artykuł został zamieszczony na witrynie Instytutu im. Herdera na stronie zatyt. “Literaturdokumentation zur Geschichte Ostmitteleuropas (Monographien, Aufsätze aus Sammelbänden und Zeitschriften)”

Zbiór nut Henrietty Bąkowskiej wWojewódzkiej i Miejskiej Bilbiotece im. Dr W. Bełzy w Bydgoszczy - referat wygłoszony na Ogólnopolskiej Konferencji Bibliotekarzy Muzycznych k/Poznania (10-12 października 2006 r.).  Opublikowany  w piątym tomie cyklicznego wydawnictwa Sekcji Bibliotek Muzycznych SBP – Polskiej Grupy Narodowej IAML “Biblioteka Muzyczna. Music Library 2000-2006” / Warszawa 2008. 

Pomoce do nauczania muzyki wydane przed 1945 rokiem w zbiorach Wypożyczalni Zbiorów Dźwiękowych WiMBP w Bydgoszczy – referat wygłoszony na sesji naukowej organizowanej przez Akademię Muzyczną w Bydgoszczy w 2007 r. opublikowany w serii “Prace zbiorowe” nr 25 // Wydaw. Uczelniane Akademii Muzycznej w Bydgoszczy / Bydgoszcz 2007.